De kunst van multitasking en waarom ‘doodles’ maken kan helpen tijdens een saaie les

Multitasking is een mythe of een kunst - het verschil zit hem in hoe je het doet

Als iemand veel dingen tegelijkertijd kan doen, zeggen we vaak dat het een goede ‘multitasker’ is. We ‘multitasken’ allemaal, zo nu en dan.

Maar psychologen waarschuwen ons er al tientallen jaren voor. Sommigen zeggen dat het schadelijk is voor de productiviteit en anderen zeggen dat je het helemaal niet kunt doen.

Als je bijvoorbeeld telefoneert tijdens het autorijden, wordt je rijstijl slechter, omdat je bent afgeleid. (Wetten die handsfree mobielgebruik toestaan, zijn verkeerd geïnformeerd: afgeleid autorijden heeft niets te maken met het wel of niet gebruiken van je handen.)

doodles maken helpt tijdens les of vergadering
Afleiding op het werk kan meer tijd in beslag nemen dan je denkt, maar doodles maken kan je helpen door een lezing of vergadering heen te komen. (Shutterstock)

Maar er zijn andere studies die suggereren dat multitasking voordelen kan hebben. Uit een onderzoek bleek dat telefoneren tijdens lange, monotone autoritten bestuurders kan helpen alert en wakker te blijven. En uit andere studies blijkt dat studenten die in een ‘saaie’ lezing zitten, misschien beter doodles kunnen tekenen, omdat de combinatie van activiteiten hun geest bezig houdt.

Als iemand die werkt aan uitgebreide modellen van hoe de geest werkt, vind ik deze ogenschijnlijk tegenstrijdige bevindingen intrigerend. Is multitasking goed, slecht of onmogelijk?

Schakelen tussen taken

Wat veel mensen “multitasking” noemen, kan in feite iets zijn dat psychologen “rapid task-switching” noemen.

Wanneer je bijvoorbeeld een berichtje beantwoordt tijdens het kijken van een film, gaat je aandacht van de film naar het bericht. Je besteedt niet echt alle aandacht aan beide op hetzelfde moment. Als je een berichtje leest, mis je een deel van de film.

berichten beantwoorden en film kijken tegelijkertijd
Laten we wel wezen: je kunt niet tegelijkertijd een film kijken en berichtjes beantwoorden. (Shutterstock)

Dit is wat psychologen bedoelen als ze zeggen dat multitasking onmogelijk is. Je aandacht en bewustzijn kunnen zich maar op één ding tegelijk concentreren, dus het is de ene taak of de andere.

En dan is er het verlies dat gepaard gaat met het schakelen tussen taken. Er is een vertraging wanneer je van het ene naar het andere overschakelt, en soms een tijdelijke afname van het prestatieniveau.

Een uur besteed aan één ding, gevolgd door een uur aan iets anders, is prima. Het verlies door het wisselen van taken is veel minder dan de tijd die je aan elke taak besteedt. Maar als je om de paar minuten, of om de paar seconden, van taak wisselt, is het cognitieve verlies van het overschakelen van de ene taak naar de andere van invloed op je prestaties.

Je kunt het zien als geld verliezen. Als het je een kwartje kost om van sms’en naar aandacht voor de les te gaan, en je doet dat één of twee keer, geen probleem, maar als je het de hele dag doet moet je je budget aanpassen.

De kosten berekenen

Bij sommige taken, zoals het identificeren van iemands sekse aan de hand van het gezicht en vervolgens overschakelen naar het herkennen van de gezichtsuitdrukking, duurt de omschakeling slechts ongeveer 200 milliseconden. Maar zelfs dit kleine tijdverlies kan de productiviteit met 40 procent afnemen als je tijdens het kijken naar een film probeert te studeren.

Deze en vergelijkbare resultaten komen uit het veld van de cognitieve psychologie, waar onderzoekers vrijwilligers bestuderen in een gecontroleerde laboratoriumomgeving, meestal met “rapid-response” taken op een computer.

Maar hoe goed kun je deze bevindingen vertalen naar de echte wereld?

In kantoren worden mensen regelmatig onderbroken. Je werk aan een budget kan worden verstoord door een collega die je over zijn kinderen wil vertellen.

De kosten van dit soort multitasking lopen op. Onderbrekingen kosten de Verenigde Staten naar schatting €550 miljard per jaar. Computerwetenschapper Gloria Mark, aan de University of California in Irvine, schat dat het gemiddeld 25 minuten duurt naar een taak terug te keren. Sommige mensen in de studie gingen helemaal niet meer verder.

Het duurt gemiddeld 25 minuten om terug te keren naar een taak nadat je bent onderbroken
Het duurt gemiddeld 25 minuten om terug te keren naar een taak nadat je bent onderbroken. (Shutterstock)

Metingen zijn nooit helemaal nauwkeurig, maar wanneer de wetenschap een bereik van 200 milliseconden tot 25 minuten heeft, is dat een teken dat we een beetje dieper moeten graven.

De cognitieve psychologen doen zeer gecontroleerde laboratoriumstudies, waarbij je vrij eenvoudige taken uitvoert met eenvoudige stimuli. De taak in die experimenten houdt vaak in dat je eenvoudigweg naar een ander aspect gaat van datgene waar je naar kijkt (zoals sekse versus gelaatsuitdrukking van gezichten). Maar je kunt je voorstellen dat dit een heel andere situatie is dan een telefoontje krijgen terwijl je een verslag aan het schrijven bent.

In de echte wereld moet je opnemen als de telefoon gaat, en wordt je misschien afgeleid door andere dingen. Het kan zelfs wel 68 seconden duren om je weer te herinneren wat je aan het doen was.

Praktisch advies

Het negatieve effect van multitasking is reëel. Maar het is vooral problematisch, omdat mensen zich niet realiseren dat deze negatieve effecten zich voordoen. Onderbrekingen en veel dingen tegelijkertijd doen maakt ons in het algemeen minder productief.

Het advies is eenvoudig: doe niets anders als je iets doet dat nadenken vereist.

Om gefocust te blijven – maar tegelijkertijd toch veel te kunnen doen- probeer dan je dag te structureren in blokken van een half uur. Werk ongeveer elk half uur aan iets anders.

Ik doe dit, en voor sommige mensen klinkt dit als multitasking, maar eigenlijk is het geconcentreerd werken, omdat ik tijdens elk half uur niets anders doe. Ik kijk niet op mijn telefoon, stuur geen mails en wissel helemaal niet gedurende het half uur. Hoewel ik op een dag veel verschillende dingen doe, blijft elk onderdeel helder in mijn gedachten, voor als ik er de volgende dag mee verder ga.

Multitasking is niet alleen maar slecht. Als één van de taken heel gemakkelijk is, of iets dat je onbewust kunt doen, is het weinig nadelig. Naar muziek luisteren terwijl je oefeningen doet, zorgt ervoor dat je langer oefeningen doet. Doodles maken tijdens een saaie les, of luisteren naar instrumentale muziek terwijl je computers programmeert of studeert, helpt je te focussen.

Zelfs het wisselen van taak is niet alleen maar slecht. Het verfrist je geest. Veel mensen wisselen bewust van taak om “te broeden” op een probleem waarbij ze vastzitten.

Weten dat je maar een half uur hebt om aan iets te werken, kan ook motiverend werken. Hoe erg je er ook tegenop ziet om iets te doen, het is tenslotte maar 30 minuten.

Jim Davies is professor aan het Institute of Cognitive Science aan de Carleton University in Ottawa, Canada. Dit artikel is opnieuw gepubliceerd van The Conversation onder een Creative Commons-licentie.

 
SOORTGELIJKE ARTIKELEN