Hoe ontgrendel je de innerlijke weerbaarheid

Weerbaarheid is iets wat je kunt leren, kunt cultiveren, met een paar tips

Iedereen kent wel een voorbeeld van een weerbaar of veerkrachtig persoon. Het zijn van die mensen die indruk op ons maken met hun eindeloze doorzettingsvermogen, ongeacht de omstandigheden.

We bewonderen ze en vragen ons dan af hoe ze zo goed met die omstandigheden om kunnen gaan. Misschien denken we ook dat als ons zoiets zou gebeuren, we het nooit zo effectief op hadden kunnen lossen.

Maar dat is niet noodzakelijkerwijs zo, aangezien onderzoek aantoont dat veerkrachtigheid iets is wat we allemaal bezitten – en de manier waarop we veerkrachtig worden is door ervaring. Wat op het moment zelf als moeilijk en traumatisch ervaren wordt – zoals het overlijden van een geliefde – kan ons dus op langere termijn sterker maken en in staat stellen er beter mee om te gaan.

Ons vermogen om veerkrachtig te zijn onder nieuwe omstandigheden kan sterk afhangen van onze gedachtengang. Ik ben al enkele jaren geïnteresseerd in het werk van Aaron Antonovsky, een medisch socioloog, die onderzoek deed naar wat hij “Salutogenese” noemde. Antonovsky beschreef dit als een voortdurend vermogen – onafhankelijk van de omstandigheden – om zich te richten op wat gezond is en goed werkt. Deze mentale gesteldheid komt voort uit het ontwikkelen van een “gevoel voor coherentie”, wat in principe betekent dat je in staat bent te begrijpen en belangrijk vindt wat er gebeurd en de verbanden binnen het grotere geheel kan overzien.

Zingeving vinden en er om geven zijn misschien wel de belangrijkste factoren in het ontwikkelen van het “gevoel voor coherentie”. Want als het ons niet langer kan schelen wat er met ons gebeurd – als we echt niets kunnen leren van wat we meemaken – dan brokkelt onze veerkrachtigheid af en krijgen we mogelijk mentale problemen.

Dit komt, volgens de onderzoeken, omdat de mate van weerbaarheid geen vast gegeven is. Een buitengewone gebeurtenis, of een opeenstapeling van gebeurtenissen, kan onze reserves uitputten. Als je bijvoorbeeld in een stressvolle omgeving werkt – misschien als een dokter, zuster, leraar of reddingswerker – dan zou je kunnen merken dat je veerkrachtigheid slinkt.

De bewustwording van hoe erg het geslonken is kan als een verassing komen, omdat we vaak denken dat we het wel aankunnen en dat alles beter wordt zolang we maar gewoon doorzetten. We blijven misschien wel doorgaan tot we er gezondheidsproblemen van krijgen.

Hersteltijd

Dat komt omdat altijd maar pushen eigenlijk contraproductief is – duurzame weerbaarheid danken we aan “hersteltijd”. Dit wordt duidelijk als je spreekt in termen van sport. Denk aan een top-atleet, deze mensen hebben een competitieve instelling als basis. Ze strijden niet alleen met hun rivalen, maar ook met zichzelf. Maar dit is niet de enige reden voor succes.

Als je het aan Chris Froome, meervoudig winnaar van de Tour de France, of olympiër Mo Farah, zou vragen, dan zullen ze waarschijnlijk zeggen dat ze zichzelf pushen tot extreme prestaties, maar dat een deel van hun prestaties afhangt van het laten herstellen van hun lichaam, geest en emoties.

Onderzoek toont ook aan dat hetzelfde geldt voor ons congnitieve lerend vermogen en voor hoe we dingen uitvogelen. Mentale pauzes kunnen de productiviteit verhogen, de concentratieboog vernieuwen, je geheugen versterken en de creativiteit aanwakkeren. Dus als we stoppen met pushen om de oplossing te vinden, en ons brein wat rust gunnen, dan zullen we beter in staat zijn om problemen op te lossen.

Naast het toegeven aan hersteltijd, is veerkrachtigheid ook het vermogen om zich aan te passen aan wisselende omstandigheden – omdat onze levens constant veranderen. Daarom zouden we er niet tegenin moeten gaan, maar er juist weerbaar voor moeten worden.

Als je dus je weerbaarheid wilt vergroten, probeer dan eerst een gevoel voor verbanden te ontwikkelen. Probeer het grote plaatje voor ogen te houden, en gun jezelf ondertussen tijd om te herstellen. Bedenk wat je kunt leren van moeilijke situaties – en het zou zomaar kunnen dat wanneer je je de volgende keer een weerbaar persoon voor ogen haalt, je jezelf ziet.

Door Dee Gray

Dee Gray is een gastonderzoeker aan de John Moores universiteit van Liverpool. Dit artikel is eerder gepubliceerd op The Conversation met een creative common licentie.

 
SOORTGELIJKE ARTIKELEN