Hoe romantiek een bas-reliëf sculptuur van klei maakte

“Het verdriet van ’t afscheid is zo zoet”, zei Shakespeare’s Juliette, die met een paar woorden een romantisch gevoel uitdrukte dat blijft bestaan.

In het oude Griekenland moet een Korinthisch meisje zo’n gelijksoortig verdriet hebben gevoeld toen haar geliefde op het punt stond te vertrekken. Volgens de oude Griekse schrijver Plinius de Oudere heeft ze de schaduw van het gezicht van haar geliefde op de muur achter hem omlijnd terwijl hij sliep. Toen haar vader, de pottenbakker Butades van Sicyon, de omtrek zag, maakte hij aan de hand daarvan een portret van de geliefde van zijn dochter door klei op het oppervlak van de muur te drukken en zo het eerste kleimodelportret te maken dat een bas-reliëf sculptuur heet.

Joseph Wright’s schilderij Het Korinthische Meisje neemt ons mee terug naar het moment dat de jonge dame de contouren van haar geliefde op de muur nauwkeurig volgt terwijl hij in een stoel zit te slapen. Ze gebruikt een stylus, die normaal gesproken gebruikt wordt voor het schrijven op wassen plankjes. Ze weet niet zeker wanneer ze hem weer zal zien en wil hem niet vergeten. Het is een teder moment. Het voelt bijna alsof wij, de kijkers, hen storen.

De creatie van klei-basisreliëf portretten zoals te zien in “Het Korinthische Meisje”, 1782-1784, door Joseph Wright. Olieverf op doek. Collectie Paul Mellon. (Nationale Kunstgalerij)

Ze gaat voorzichtig op de rand van zijn stoel zitten, strekt zich uit naar de muur, terwijl ze haar best doet om hem niet wakker te maken, net zoals men het gezicht van een geliefde zou kunnen strelen terwijl hij of zij slaapt. De spanning is voelbaar; je wilt bijna je adem inhouden.

Eeuwenoude inspiratie

Wright kreeg de opdracht om Het Korinthische Meisje te schilderen van de baanbrekende pottenbakker Josiah Wedgwood, de oprichter van het beroemde Stoke-on-Trent aardewerk, Wedgwood. Wedgwood werd opgericht in 1759 en is nog steeds wereldberoemd vanwege het feit dat het de vormen, stijlen en motieven van de ouden weergalmt en vanwege het decoratieve werk met lage reliëfs.

Alles in Wright’s schilderij is zorgvuldig samengesteld om de oude scène te erkennen en het traditionele ambacht dat er voortvloeide, lang voordat Wedgwood zijn handen in de klei stak.

Toen Wright “Het Korinthische Meisje” schilderde, was hij goed op de hoogte van oude artefacten. Hij had bijna twee jaar in Italië doorgebracht, van 1773 tot 1775, waar hij archeologische plaatsen bestudeerde en schetste. Hij gebruikte deze kennis uit de eerste hand van de oude kunst en architectonische plaatsen, samen met het oude Griekse aardewerk uit Wedgwood’s privéverzameling, voor correcte verwijzingen in het schilderij. 

Wright gebruikte een kleurenpalet dat die van klei weerspiegelt. De kamer is schaars ingericht. Links verbergt een gordijn de lichtbron die de schaduw werpt. Wright gebruikte deze lichtbron om intimiteit op te roepen.

Gipsen afgietsel van een reliëf dat Endymion en zijn hond toont, mogelijk uit de 18e eeuw, in de Capitolijnse musea, Rome, Italië. (Paul Highnam/Royal Academy of Arts, Londen).

De jongeman in Wright’s schilderij is gemodelleerd naar Endymion. Wright verwees naar een studie die hij in Rome had gemaakt van een sculpturaal reliëf met Endymion. De pose die Wright koos voor de jongeman is vergelijkbaar met een afgietsel van Endymion aan de Londense Royal Academy of Art uit de Capitolijnse musea in Rome, hoewel Wright het hoofd van de jongeling rechtop in zijn schilderij schilderde. In het afgietsel heeft Endymion ook zijn staf en hond; de hond symboliseert misschien wel trouw.

De legende gaat dat Endymion in een eeuwige slaap werd gebracht, hoewel de verhalen over het waarom variëren. Een veelvoorkomend verhaal is dat de maangodin Selene, met wie Endymion 50 kinderen had, Zeus vroeg om hem in slaap te brengen zodat ze voor altijd van zijn schoonheid kon genieten.

Endymion lijkt een passende keuze als de liefde van het jonge Korinthische meisjes, want haar bedoeling lijkt hetzelfde te zijn: haar geliefde in dat moment te herdenken, net als de portretkunst.

“Het Korinthische meisje” van Joseph Wright is te zien in de National Gallery of Art in Washington.

 Door  LORRAINE FERRIER, EPOCH TIMES

 
SOORTGELIJKE ARTIKELEN