In 90-minuten durende toespraak zwakt Xi hervormingsplannen af en legt de nadruk op marxisme

Ondanks recentelijke "handelsbestand" met Trump, zijn opmerkingen van Chinese leider vol met Communistische Partijretoriek

Nieuwsanalyse

Ter gelegenheid van het 40-jarige bestaan van de economische hervormingen die het begin van China’s opkomst als moderne grootmacht vormden, gaf Chinees leider Xi Jinping een toespraak waarin de rol van het marxisme en “socialistische kernwaarden” werden benadrukt – blijkbaar terugkomend op eerdere indicaties dat hij het land zou leiden richting grotere hervormingen.

Xi Jinping sprak op 18 december bijna anderhalf uur in de Grote Volkszaal in Peking en maakte vage maar sterke referenties aan het marxisme en “socialisme met Chinese kenmerken”.

De toespraak werd gegeven ter gelegenheid van 40 jaar “hervormingen en liberalisering” van de Chinese Communistische Partij (CCP) na het begin in 1978. In de decennia nadien blies de economie zich op tot het de op een na grootste was. De Partij heeft echter haar beleid van politieke onderdrukking en mensenrechtenschendingen niet opgegeven.

Xi’s opmerking “we moeten absoluut niet hervormen wat niet veranderd zou moeten of veranderd kan worden”, heeft geleid tot veel speculatie dat structurele hervormingen – het soort dat China’s economisch handelen in lijn zou brengen met de meeste andere ontwikkelde landen – niet gaan gebeuren onder zijn leiderschap.

Het Chinese regime, zei Xi, moet “zich voegen naar het leiderschap van de Chinese Communistische Partij”, “marxisme behouden”, en “aandringen op socialisme met Chinese kenmerken”.

“Er is geen grootmeester die de Chinese mensen de les kan lezen”, zei Xi in een mogelijke verwijzing naar de Verenigde Staten.

Terugkomend op beloften, of Communistische standaardtekst?

Xi’s toespraak komt misplaatst over in het licht van recent gedrag in de Chinees-Amerikaanse relatie. Tegelijkertijd blijft zijn hardnekkige benadrukking van marxisme en socialisme in lijn met de stellingen van voormalige partijleiders, die elk de kapitalistische aspecten van de moderne Chinese economie en maatschappij moesten rijmen met de communistische ideologie van de CCP.

Iets meer dan twee weken geleden sprak Xi met Amerikaans president Donald Trump tijdens de G20 top in Argentinië. Daar zouden de twee leiders een vriendschappelijke onderhandelingssessie hebben gevoerd waardoor Trump een 90-dagen durende “staakt het vuren” invoerde in de Chinees-Amerikaanse handelsoorlog.

Sinds deze lente heeft Washington hoge strafheffingen ingesteld op Chinese export ter waarde van honderden miljarden dollars in reactie op de grootschalige en reeds lang bestaande schendingen van zakelijke normen door de CCP. Voorbeelden zijn zware staatsinterventionisme, dumping, en ongebreideld diefstal van intellectuele eigendommen.

De heffingen, in samenhang met andere maatregelen van de V.S. om China’s ongewenste economische gedrag in te tomen, alsook China’s eigen binnenlandse misère, hebben hun tol geëist van Chinese burgers en bedrijven. Het regime heeft moeite om aan de vraag naar elementaire voedingsproducten te voldoen en de werkeloosheid in te dammen nu duizenden bedrijven failliet zijn gegaan.

In Argentinië leek Xi Jinping bereid te veranderen in gedrag of houding ten behoefte van een betere samenwerking. Volgens Amerikaanse vertegenwoordigers, die bij de vergadering aanwezig waren, bood Xi gedetailleerde reacties op de Amerikaanse regeringseisen tijdens besprekingen, die Trump prees als een potentiële prelude van een “echte deal” met China.

De sfeer van het Trump-Xi overleg contrasteerde met de houding van het Chinese regime in de handelsoorlog: Peking heeft eenduidig de aanklachten van de Trump regering afgewezen en de Verenigde Staten beschuldigd van oneerlijke pogingen China’s economische opkomst te beperken.

Zoals bleek uit het Xi-Trump overleg wijken de uitspraken van de Chinese leider soms af van conventionele CCP normen. Hij heeft zichzelf als een fervente hervormer gepresenteerd en zelfs als voorstander van een constitutioneel bestel. Dit laatste is meestal nogal een struikelblok in een systeem waarbij de Communistische Partij effectief boven de wet staat. Kort nadat Xi aantrad, stelde hij 4 december in als China’s constitutiedag, ter gelegenheid waarvan dit jaar 100.000 advocaten in het hele land gemobiliseerd werden om massageloften van loyaliteit aan het document af te leggen.

Tegelijkertijd heeft Xi Jinping, vanaf het moment dat hij als secretaris-generaal van de CCP aan de macht kwam in 2013, regelmatig geluisterd naar de marxistische ideologie en “socialistische kernwaarden” van de Partij. Dit soort retoriek gaat samen met zijn strafexpedities tegen nepotische tegenstanders binnen het regime, als ook zijn consolidatie van meer autoriteit en prestige voor zijn persoon, en dat van de centrale regering.

CCP bestuur in de decennia voor Xi’s leiderschap werd gekenmerkt door “collectief leiderschap”. In dit raamwerk creëerden machtige partijvertegenwoordigers samen met gepensioneerde leiders, en vooral voormalig partijbaas Jiang Zemin, invloedssferen voor henzelf en hun medestanders in het regime.

De gevestigde CCP versterkt de inhoud van Xi’s recente toespraak.

In een persconferentie die slechts een paar uur na de toespraak plaatsvond, stelde een verslaggever aan de woordvoerder van Chinese buitenlandse zaken, Hua Chunying, vragen over uitspraken van Peter Navarro; economisch adviseur van Trump.

Navarro had onlangs gezegd dat Amerikaanse handelsbesprekingen voornamelijk als doel hadden structurele hervormingen door Peking aan te moedigen en niet alleen V.S. export naar China te vergroten.

Hua antwoordde: “Ik zou graag meneer Navarro en andere vertegenwoordigers die zijn mening delen willen aanraden om de belangrijke toespraak ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van de ‘hervorm en liberaliseer’- ceremonie van secretaris-generaal Xi Jinping van vanmorgen te lezen.”

Door Leo Timm, met bijdrage van Nicole Hao.

 
SOORTGELIJKE ARTIKELEN