Legendarische grondleggers van de Chinese beschaving: Keizer Shun

Dit is het vijfde in een reeks artikelen van Epoch Times dat de fundamenten van de Chinese beschaving en het traditionele Chinese wereldbeeld beschrijft en uiteenzet. De serie geeft een overzicht van het verloop van de Chinese geschiedenis en laat zien hoe sleutelfiguren hielpen bij het ontstaan van de goddelijk geïnspireerde Chinese cultuur. Deze aflevering gaat over het leven en de heerschappij van Shun, de opvolger van de befaamde keizer Yao.

Toen hij zag dat zijn eigen zoon, Dan Zhu, moreel niet geschikt was voor de troon, zocht keizer Yao contact met waardige mannen aan wie hij de zware verantwoordelijkheid van leiderschap zou kunnen overdragen.

Yao ontmoette vier verschillende kandidaten, maar ze wezen allemaal het aanbod af. Gelukkig adviseerde de laatste wijze, Si Yue, een vijfde en laatste erfgenaam. Dat was Yu Chonghua, een man van arm statuur, maar superieur van karakter, die postuum bekend zou staan als keizer Shun.

Een deemoedige zoon in een ondankbare familie

Shun verbleef bijna zijn hele jeugd in de schaduwen van een gemeen stiefgezin. Toen zijn moeder stierf en zijn vader hertrouwde, mishandelde de nieuwe vrouw Shun en zijn oudere broer. De twee kregen regelmatig afranselingen en vloeken te verduren en werden soms uitgehongerd.

Shun’s broer overleefde de martelingen niet, maar voor de toekomstige keizer diende het leed om zijn morele karakter te vormen. Toen Shun ongeveer 10 jaar oud was, zag een Taoïstische meester, Wu Cheng Zi, de jongen als een grote belofte en wilde hem leren lezen en schrijven.

Een oude afbeelding van keizer Shun.
Een oude afbeelding van keizer Shun. (PD-Art)

Dit toekomstperspectief werd verstoord door de inmenging van Shun’s stiefmoeder, waardoor hij voorlopig vee moest gaan hoeden in plaats van studeren.

Over Shun’s familieleden zeggen traditionele bronnen dat zijn vader een koppige man was die geen oog had voor de concepten van goed en kwaad. Zijn stiefmoeder compenseerde haar zwakke intellect met sinistere sluwheid en een vals karakter. Zijn stiefbroer Xiang was bezeten van arrogantie, wreedheid en egoïsme.

Shun onderging zijn terroriserende familie met het deemoedig respect zoals dat van een zoon was vereist. Wanneer zijn vader hem met een stok sloeg, zou hij de straf ondergaan. Wanneer hij te maken kreeg met een grote knuppel, nam hij de benen om te voorkomen dat zijn vader hem ernstig letsel zou toebrengen en zo een misdaad tegen zijn eigen familieleden zou begaan. Wanneer zijn familie ook maar in nood was, zou Shun hen plichtsgetrouw van dienst zijn.

Keizer Yao roept Shun op

Uiteindelijk verdreef Shun’s liefdeloze en mishandelende familie hem en dus dwaalde hij naar een andere staat om in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien. Hij werd een bekwaam ambachtsman in een gemeenschap in de huidige provincie Shanxi en hij perfectioneerde de kunst van het aardewerk.

Al snel leerde men Shun kennen als een vriendelijke en gerespecteerde jongeman. Er werd gezegd dat zelfs de wilde dieren hem te hulp schoten. Toen Shun eens aan het werk was bij de berg Li, hielp een wilde olifant hem het veld om te ploegen, terwijl de vogels de grond van allerlei onkruid ontdeden.

Het gewone volk beschouwde dit als gunstige tekenen van Shun’s nakende grootsheid. Na verloop van tijd hadden Shun’s harde werk en deugdzaamheid hun vruchten afgeworpen. In de gebieden rondom de berg Li hielp Shun bij het beslechten van landconflicten, door vruchtbare, gebruiksklare velden aan de zwakken en armen aan te bieden, terwijl hij verder ging met het in gebruik nemen van onontgonnen land. Zijn vrijgevigheid bracht een golf van onbaatzuchtigheid teweeg die de hele gemeenschap overspoelde. Veel buitenlanders kwamen zich ook in de buurt van Shun vestigen en werken.

De wijze Si Yue adviseerde Shun, toen 30 jaar oud, als kandidaat voor het keizerschap aan keizer Yao.

Shun twijfelde. “Ik ben maar een ondergeschikte man en durf niet eens te dromen van zulk een grootsheid”, vertelde hij Si Yue.

Nochtans riep de keizer Shun op ter audiëntie. Volgens een tekst opgesteld door de confucianistische geleerde Xun Zi, vroeg Yao aan Shun: “Mocht ik de wereld willen regeren, hoe adviseert u me dan te werk te gaan?

Shun reageerde: “Als u vastberadenheid handhaaft zonder op een dwaalspoor te raken en onophoudelijk aandacht besteedt aan details en vastbesloten bent in uw geloof en loyaliteit, zal de wereld zich op natuurlijke wijze conformeren. Met een vastberadenheid gelijk aan die van hemel en aarde, en met voortdurende aandacht voor details met de helderheid van de zon en maan, zal uw eerlijkheid en loyaliteit heersen over het interne en zich manifesteren in het externe. Het zal zich over de vier zeeën manifesteren en kan van overal worden waargenomen. Wat valt er dan nog te regeren?”

Zeer onder de indruk gaf Yao zijn twee dochters aan Shun ten huwelijk en overlaadde hem met allerlei geschenken. Shun vestigde zich aan de rivier Gui, maar bleef zijn stiefgezin dienen zoals voorheen. Zijn vrouwen kweten zich zonder enige vorm van arrogantie van hun vrouwelijke taken.

Toen ze het eerbetoon aan Shun zagen, voelden zijn familieleden geen blijdschap, maar nijd en jaloezie. Zijn stiefbroer Xiang bedacht verschillende scenario’s om Shun door verbranding of verdrinking te vermoorden, maar deze zijn niet gelukt. Uiteindelijk werden zelfs Shun’s kwaadaardige familieleden geroerd door zijn onverzettelijke deugdzaamheid en gebrek aan wrok en stopten met hem lastig te vallen.

Shun’s werk

Om Shun voor de troon klaar te stomen, gaf keizer Yao hem administratieve volmacht over onderwijs en bestuur en belastte hem met de ontvangst van regionale hertogen en prinsen. Bij de ontmoeting met de adel zorgde Shun ervoor dat hij de juiste rituele etiquette in acht nam om zo een plechtige sfeer te waarborgen.

Shun’s onderwijs was erop gericht de jongeren te laten leren van de ouderen. In het Boek der Riten staat vermeld dat hij woningen liet bouwen voor oudere ministers en burgers in de buurt van de graanschuren, waar kinderen samenkwamen om hun kennis en wijsheid op peil te brengen. Dit systeem vormde de basis voor de scholen in de Westerse Zhou-dynastie van de 10e eeuw voor Christus.

Gedurende deze periode bleef de Grote Zondvloed (geïntroduceerd in het vorige deel) China teisteren. Yao gaf Shun de gevaarlijke opdracht door het land te reizen om de overstroming in kaart te brengen. Reizen door bergen, bossen, rivieren en moerassen was een hachelijke taak die werd bemoeilijkt door stortregens en hevige stormen. Het was gemakkelijk om te verdwalen en aanvallen van giftige slangen en mensetende beesten waren niet vreemd.

Shun leidde zijn mannen dapper. Tijdens een tocht buiten de gebaande paden in een bos ontmoetten ze een drietal tijgers. De dieren brulden bij het zien van zoveel mensen, maar Shun stapte naar voren en sprak tot hen. “We zijn hier op bevel van de keizer om de Grote Zondvloed te onderzoeken en de mensen te redden. We hadden jullie niet verwacht hier te zien. Keer terug naar je grot en blokkeer de weg niet langer.”

De tijgers gehoorzaamden en vertrokken. Over Shun’s ontmoeting, zei Yao: “Of de goden hebben hem gezegend, of zijn oprechtheid is in staat om alle wezens te bedwingen.”

Siberische tijger
(Brocken Inaglory/CC BY-SA 2.5)

Het bewind van Shun

Maar toen keizer Yao vroeg of Shun de troon wilde bestijgen, wees hij het aanbod bescheiden af. Yao begon echter steeds ouder te worden en stelde Shun aan als regent met assistentie van de minister van Landbouw.

Al snel overtuigden verschillende gunstige voortekenen Shun ervan dat hij de troon moest aanvaarden.

Yao zou de keizerlijke autoriteit aan Shun overdragen in een uitgebreide maar vrome abdicatieceremonie, zoals geschetst in de teksten van de Han-dynastie. De keizer baadde zich, onthield zich van vlees en wijn en bouwde verscheidene nieuwe altaren. Hij leidde Shun en anderen in gebed tot de hemel en koos een gunstige dag om de plechtigheden te laten aanvangen.

Op de dag van de ceremonie brachten Yao en zijn ondergeschikten offers aan de goden. Hij liet een jade steen in de rivier zakken, waarop kleurrijk licht uit het water scheen. Machtige wolken en dampen vormden een veelbelovend schouwspel. De wind stak op en de rivier kolkte en schuimde.

Uit het kolkende water verscheen een draak met iets tussen de tanden. Hij kwam naar het altaar en legde het voorwerp neer, alvorens terug te keren naar de diepte. Het geschenk was een kaart die de posities van de zon, de maan en de sterren, evenals de rivieren en bergketens van het land aangaf. Dit was de “He Tu” – meestal vertaald als de Gele Rivierkaart.

Twee jaren gingen voorbij en Yao hield nog een tweede ceremoniële rite. Deze keer verscheen er een reuzenschildpad met een groot boekwerk op zijn rug. Het boek was gemaakt van schildpadden schild en was gegraveerd met rode Chinese karakters die Shun opriepen de troon te bestijgen. Dit was Luo Shu, de Inscriptie van Luo.

Gemoderniseerde diagrammen van de He Tu (Gele Rivierkaart) en Luo Shu (Inscriptie van Luo).
Gemoderniseerde diagrammen van de He Tu (Gele Rivierkaart) en Luo Shu (Inscriptie van Luo). (Philolo/PD-Art)

Na getuige te zijn geweest van deze wonderen, deed Yao afstand van de troon en installeerde Shun als de nieuwe keizer.

De heerschappij van keizer Shun was humaan. Lijfstraffen en wrede folteringen werden afgeschaft, behalve in de meest onvergeeflijke gevallen. Zo werden misdaden die ooit werden bestraft met amputatie van de neus of voeten, onthoofding of strafrechtelijke tatoeages nu gestraft met ballingschap, boetes of zweepslagen. Dit was in overeenstemming met Shun’s nadruk op morele opvoeding – hij geloofde dat een samenleving waarin mensen te beschaamd zouden zijn om misdaden te begaan, verre te verkiezen is boven een samenleving waarin mensen murw worden geslagen en tot gehoorzaamheid worden gedwongen.

Door Epoch Times 

 
SOORTGELIJKE ARTIKELEN