Pianist Asiya Korepanova vindt magie in de details

“Als ik door muziek word geraakt, word ik op een heel bijzondere manier door de muziek geraakt en ik probeer dat gevoel over te brengen aan het publiek. Ik probeer ze de muziek te laten horen zoals ik het hoor, iets wat heel moeilijk is, omdat we allemaal verschillende percepties hebben.”


Tsjaikovski’s eerste pianoconcert is een populair stuk. En in Rusland, waar pianiste Asiya Korepanova opgroeide, is het zo populair dat het belachelijk is.

“Je hoort het constant, mensen spelen het de hele tijd. Je hoort het op de televisie, radio, overal, overal”, vertelde Korepanova aan Humanity. Als zodanig wordt het beroemde pronkstuk bijna achtergrondgeluid. Voor muzikanten kan het een te vaak gespeeld stuk zijn.

Pas toen Korepanova de partituur met eigen handen opende, onthulde de muziek haar wat ze nog nooit eerder had gehoord.

“Ik ontdekte dat het stuk eigenlijk, als je het leest zoals het is geschreven, er bepaalde details zijn die anders klinken dan wat veel mensen op het podium spelen”, zei Korepanova. “Zo heb ik voor het eerst ontdekt hoe sterk de traditie in de uitvoering kan zijn.”

De partituur volgen

Korepanova groeide, net zoals alle muzikanten van tegenwoordig, op in een tijdperk van de opgenomen muziek — dat veranderde onmiskenbaar, niet alleen de manier waarop klassieke muziek wordt beluisterd en beleefd, maar ook de manier waarop het wordt uitgevoerd.

“Een prominent persoon speelt een concert of neemt een concert op, en honderden mensen luisteren naar die [opname]”, legde Korepanova uit in een telefonisch interview op 24 augustus.

Het is onvermijdelijk dat de interpretatie van die beroemde musicus zich in onze geest nestelt en twee dingen tot gevolg heeft: het publiek verwacht voortaan dat het stuk op een bepaalde manier wordt gespeeld, en musici beginnen met het interpreteren van een interpretatie – de opname – in plaats van het originele werk zoals de componist het geschreven heeft.

Een beroemd voorbeeld hiervan zijn de controverses over het tempo waarin Beethoven-symfonieën zouden moeten worden uitgevoerd; mensen die gewend zijn aan de langzame, zwierende vertolkingen van zijn werken, zoals sommige beroemde dirigenten zijn werken interpreteerden, zijn soms geschokt of sceptisch wanneer een musicoloog uitlegt dat de melodie behoorlijk levendig moest zijn.

Korepanova was nog heel jong toen ze deze ontdekking deed via Tsjaikovski’s eerste pianoconcert – en die openbaring was ongelooflijk. (Overigens was Tsjaikovski een van de eerste componisten die getuige was van een voorvertoning van Edison’s geluidsopnametechnologie.)

Asiya Korepanova. (Emil Matveev)

“Tijdens het spelen van dit stuk, was ik verbaasd – het klinkt eigenlijk heel fris voor mij”, zei Korepanova. Ondanks dat ik het honderden keren heb gehoord, was het “alsof ik het voor de allereerste keer in mijn leven ontdek, omdat ik gewoon speel wat er in de partituur staat geschreven.”

Met dit inzicht leest Korepanov nu gretig en als haar drukke agenda het toestaat, bezoekt ze de bibliotheek om zoveel mogelijk muziekstukken te leren kennen, zowel populaire als onbekende.

Dat “frisse” gevoel van ontdekking is haar leidraad als uitvoerend artiest.

“Als ik door de muziek wordt geraakt, ben ik op een heel bijzondere manier door de muziek geraakt en probeer ik dat gevoel over te brengen op het publiek”, zei Korepanova. “Ik probeer ze de muziek te laten horen op de manier zoals ik het hoor, wat erg moeilijk is, omdat we allemaal verschillende percepties hebben.”


Mussorgsky-Korepanova – “Serenade” van Sonags and Dances of Death

Dieper graven

Eén van de grootste invloeden op Korepanova is ongetwijfeld Franz Liszt, een superster en virtuoos van de tijd net voor de komst van de geluidsopnamen.

“Ik denk dat Liszt het slachtoffer is van het objectiveren”, zei Korepanova met een lach.

De componist uit de Romantiek stroming heeft een ongelooflijk gevarieerd oeuvre achtergelaten, maar wordt soms gezien als de auteur van een aantal “uitsloverige” stukken bedoeld voor opzichtige toegiften (of misschien, als de pianist die zo hard speelde in concerten dat hij letterlijk piano’s stuk maakte, of die andere pianisten uitdaagde tot duels voor het oog van duizenden mensen).

Korepanova staat bekend om haar uitvoering van alle 24 etudes van Liszt in één recital (S.139, S.141, S.143, S.144, S.145), een project dat haar liet graven in het hoofd en het karakter van Liszt door al zijn werk te bestuderen.

“[Liszt] heeft natuurlijk zijn naam gemaakt als een virtuoze artiest en heeft echt uitgebreid wat er op de piano mogelijk is en was er echt creatief mee”, zei ze. “Maar tegelijkertijd had Liszt een zeer diepe, kleurrijke en prominente kant over zich die vaak over het hoofd wordt gezien.”

Naast de duels en de verbrijzelde piano’s, was Liszt eigenlijk een diep religieus man, evenals een nationalist en een filantroop die veel van zijn verdiensten aan goede doelen schonk en een bijdrage leverde aan de bouw van kathedralen, monumenten, en muziekscholen. Liszts rijke en legendarische leven is ongetwijfeld op een bepaalde manier toegankelijk via zijn muziek.


Liszt – Mazeppa Transcendentale Étude

“Het eerste werk aan [de Transcendentale Études] heeft mijn perspectief op het feit dat hij gewoon een ‘uitsloverige’ componist zou zijn, echt veranderd, hij is buitengewoon serieus”, zei Korepanova.

Korepanova kijkt uit naar een volgende uitvoering van een cyclus van de 24 etudes in de toekomst, evenals naar een opwindende pianowedstrijd in september.

In de jaren 30 van de 19e-eeuw waren de pianofans in Parijs verdeeld tussen Liszt en Sigismund Thalberg. De rivaliteit resulteerde in een “duel” tussen de pianisten — tijdens een concert voor de prinses Belgiojoso als onderdeel van een benefietevenement.

Het Opera Atelier zet een soortgelijk recital op waarin Korepanova het werk van Liszt zal uitvoeren tegen een andere pianist die Thalberg uitvoert, op 27 september in de Maurice Gusman Concert Hall.

Haar eigen pad schrijven

Een andere overeenkomst die Korepanova heeft [met Liszt] , is misschien haar transcriptiewerk. Liszt is ook beroemd om het verder populariseren van meesterwerken — van barokke madrigalen tot opera’s tot alle symfonieën van Beethoven — door ze voor piano te herschrijven.

Een muziekstuk, dat oorspronkelijk voor andere instrumenten is geschreven — zelfs voor meerdere instrumenten of een volledige symfonie en koor — te herschrijven naar een stuk voor piano is, volgens Korepnova vergelijkbaar met het temmen van een wild dier

Maar de diepte en breedte van de piano maakt het mogelijk.

“Als je echt alert bent op de geluiden en het temperament van de piano, kun je klinken als een orkest”, zei Korepanova. “Ik hou echt van de kracht en kleuren die een piano kan geven.”

Het transcriptiewerk begon met Korepanova’s liefde voor Rachmaninoff.

De Russische componist is een hoofdbestanddeel in het repertoire van Korepanova, maar toen ze bij zijn cello-sonate aankwam, wist ze niet wat ze er mee aan moest.

“Rachmaninoff was een geniale pianist en hij schreef meestal voor de piano, maar toen hij die sonate schreef voor piano en cello faalde hij — ik bedoel, het is een prachtig stuk, begrijp me niet verkeerd — maar hij heeft de cello niet net zo’n prominente aanwezigheid gegeven als de piano”, legde Korepanova uit. “Elke maat voor de cello heeft drie tot zes tonen, en de piano kan er 30 tot 80 hebben — ik heb ze geteld!”

“Dus als je met een cellist speelt, kun je in principe niet spelen met je volledige krachten en kleuren, want wanneer je als normaal speelt, overschaduw je de cello”, zei ze. “Cellisten zeggen graag dat als de cellist echt goed is, het geen probleem is, maar dat is niet zo, want Rachmaninoff schreef ook een aantal delen in de zwakkere registers voor de cello.”

Op zichzelf was het stuk altijd zowel een plezier als een uitdaging voor Korepanova, niet in staat om zichzelf volledig uit te drukken op de piano uit angst de cello te overweldigen.

Het zette haar aan het denken: Wat als ze het hele stuk, beide stemmen, in haar eentje zou kunnen spelen?

Het was een uitputtend en gepassioneerd proces, maar na jarenlang nadenken over het werk heeft ze de transcriptie – de eerste van dit stuk voor piano – in twee maanden opgeschreven.

“Ik heb zoveel genoten van het proces dat ik [nu] constant iets aan het schrijven ben”, zei ze.


Rachmaninoff-Korepanova – Andante van Cello Sonata

Geluidsopnamen hebben een ongekende kwaliteit en directheid bereikt en Korepanova, begin 30, maakt deel uit van de eerste generatie van muzikanten die in staat zijn hun prestaties bijna overal en op ieder moment uit te zenden naar de hele wereld.

Korepanova begon vier jaar geleden voor het eerst serieus met haar transcriptiewerk, hoewel ze al meer dan een decennium met het idee rondliep. Veel van deze werken kunnen worden bekeken in een lopende serie op YouTube die ze begon om korte stukken te laten zien.

Deze stukken van twee of vijf minuten zijn anders te kort om gemakkelijk in een recital te kunnen worden opgenomen, maar Korepanova vindt dat ze het verdienen gedeeld te worden. Om middernacht Pacific Standard Time streamt Korepanova live vanaf de piano een klein juweeltje dat ons eraan herinnert dat, net zoals ze haar eigen stem vindt in elk stuk waar ze van houdt, er altijd meer te ontdekken valt in de rijke werken van klassieke muziek.


Franck-Korepanova – “Le mariage des Roses”

Ze volgt een cyclus van vier stukken in de speellijst: Eén is altijd een zeer beroemd stuk, één is van een Russische componist, één is een transcriptie van Korepanova’s eigen werk, en de andere is een compleet onbekend stuk — of het is van een minder bekende componist of het is een verwaarloosd stuk van een bekende componist.

Midnight Pieces” zal in totaal een serie van 53 video’s zijn – ze begon de serie in september 2017 en na een recente pauze om haar muziekfestival in Baltimore op te zetten, is ze in september weer verdergaan.


Brahms – Sonate voor altviool en piano No.2, met Milena Pajaro-van de Stadt, altviool

Door Catherine Yang

 
SOORTGELIJKE ARTIKELEN