Praag beëindigt overeenkomst met Peking te midden van gespannen betrekkingen

Nieuws Analyse

PRAAG – De Praagse gemeenteraad besloot op 7 oktober om zijn partnerschapsovereenkomst met Peking te beëindigen uit protest tegen een regeling die verband houdt met het “één-China” beleid van het Chinese regime.

Deze stap volgt na een conflict over Taiwan, de ineenstorting van culturele initiatieven, de veroordeling van mensenrechtenschendingen in China, een waarschuwing over het Chinese technologiebedrijf Huawei en het falen van beloofde Chinese investeringen.

Sinds januari hebben de wetgevers van Praag herhaaldelijk aan Peking gevraagd artikel 3 uit de overeenkomst te schrappen, waarin Praag zich ertoe zou hebben verplicht te bevestigen dat Taiwan een deel van China is. Peking weigerde het artikel te schrappen.

Na de vergadering van 7 oktober verklaarde gemeenteraadslid Hana Kordova Marvanova op een persconferentie dat zij “niet wil dat Praag steun betuigt aan het autoritaire regime dat China heeft.”

Het verzoek om artikel 3 te schrappen werd gedaan om zich uit te spreken tegen schendingen van de mensenrechten in China, aldus Marvanova. Andere leden van de raad delen dezelfde mening.

“Als Peking niet geïnteresseerd is in een partnerschapsovereenkomst zonder politieke betrokkenheid, is de beëindiging ervan door de Praagse raadsleden een logische stap”, aldus parlementslid Marketa Pekarova Adamova op haar Twitter-account op 7 oktober. “Bovendien was de overeenkomst niet gunstig voor Praag.”

De Praagse burgemeester Zdenek Hrib gaat ook niet akkoord met artikel 3 van de òvereenkomst.

“Er is geen samenwerking met Peking die Praag op de een of andere manier ten goede komt, dus ik durf te zeggen dat we de beëindiging van de overeenkomst met Peking zullen overleven.” Hrib zei in een interview met DvTv in januari 2019. “Het is een partnerschap tussen twee steden, en in dit contract heeft zo’n voorwaarde [One China Policy] er niets mee te maken. We willen een a-politieke partnerschap op basis van culturele uitwisseling met Peking.”

De partnerschapsovereenkomst werd in 2016 ondertekend door de toenmalige burgemeester van Peking, Wang Anshun, en de voormalige burgemeester van Praag, Adriana Krnacova, met als doel het bevorderen van een strategisch partnerschap dat “wederzijds voordeel” oplevert voor beide steden, voornamelijk in de vorm van culturele en economische uitwisselingen.

Bij de ondertekening van de overeenkomst beloofde Peking een panda te verhuren aan de dierentuin van Praag. Maar dat is niet gebeurd.

“Ik denk dat de overeenkomst niet onderworpen moet zijn aan China’s opmerkingen uitleg over het interne beleid van China. Mensenrechten zijn meer dan een panda in de dierentuin”, zei Jan Cizinsky, lid van de gemeenteraad van Praag.

De betrekkingen tussen de Tsjechische Republiek en China begonnen al te verzuren vóór de beëindiging van de partnerschapsovereenkomst.”

Praagse burgemeester trotseert Peking, en steunt Taiwan

Tijdens een bezoek aan Taiwan op 29 maart vertelde Hrib aan de lokale media dat hij door het Chinese regime onder druk werd gezet om een ontmoeting met een Taiwanese gezant in Praag, hetgeen het regime “onaanvaardbaar” achtte, af te zeggen.

Hrib vertelde de Tsjechische radio dat Tsjechische functionarissen absoluut niet verplicht zijn om zich aan een dergelijke druk van het Chinese regime te onderwerpen: “Ik heb dit eerder dit jaar ook niet gedaan, toen de Chinese ambassadeur, tijdens mijn nieuwjaarsbijeenkomst met het diplomatieke corps, dezelfde kwestie aan de orde probeerde te stellen, en een volgende keer zal ik het weer niet doen. De politici van de Tsjechische Republiek hoeven niet alles te doen wat de Chinese ambassadeur wil. We zijn een onafhankelijke staat.”

Hrib heeft ook enkele verklaringen afgelegd waarin hij bezwaar maakte tegen de mensenrechtensituatie in China en de misstanden bij transplantatiechirurgie: “Tegelijkertijd is de kwestie van de mensenrechten voor Praag belangrijker dan de panda-diplomatie. Persoonlijk wijs ik de handel in menselijke organen volledig af.”

Burgemeester van Praag, Zdenek Hrib, spreekt met de media over China tijdens zijn bezoek aan Taiwan op 29 maart 2019. (Zdenek Hrib, burgemeester van Praag/Facebook)

In een interview met NTD op 29 maart sprak Hrib over de kwestie van het oogsten van organen in China, zoals besproken door de Tsjechische Senaat. “De rol van de Senaat op dit gebied is veel belangrijker dan die van de stad Praag, maar ik moet zeggen dat deze praktijk voor mij als arts absoluut onaanvaardbaar is”, zei hij. “Het gewelddadig oogsten van organen is een volstrekt onaanvaardbare kwestie en de internationale gemeenschap zou in dit opzicht zeer streng moeten reageren.”

Peking blokkeert misschien de China tournee van het Tsjechisch Orkest

Hoewel het Tsjechische, Praags filharmonisch orkest(Praag Philharmonia) een herfsttournee met 14 concerten in China heeft gepland, zal het evenement misschien helemaal niet plaatsvinden. Het Chinese regime probeert de tournee te annuleren naar aanleiding van een diplomatieke ontmoeting tussen Hrib en Taiwanese ambtenaren – de steun van Praag aan Taiwan wordt gezien als een bedreiging voor de soevereiniteit van China.

De hoofdorganisator van Praag Philharmonia zei dat de groep alleen toestemming zal krijgen om in China te kunnen optreden als de leden van het orkest zich verzetten tegen de positieve houding van Praag ten opzichte van Taiwan.

“De organisator heeft aangegeven dat we ons moeten uitspreken tegen de houding van de Praagse leiders tegenover  China ten opzichte van Taiwan”, zei Martin Klimpl, hoofd van Praag Philharmonia, in een interview met de Tsjechische radio op 29 april.

Hij weigert toe te geven aan China’s eisen.

“We hebben hierop gereageerd door te zeggen dat als er voorwaarden aan ons worden opgelegd, we ze zullen weigeren”, zei Klimpl. “We zullen geen uitspraken doen die onderschat of zelfs voorgeschreven worden.”

Tsjechische minister van Cultuur: Geen culturele uitwisseling

Lubomir Zaoralek, minister van Cultuur merkte op dat de kloof tussen de stad Praag en Peking steeds dieper wordt, wat heeft geleid tot de annulering in China van verschillende culturele evenementen met Praagse ensembles. In de scherpste afkeuring tot nu toe vertelde Zaoralek de Chinese ambassadeur dat er geen culturele uitwisseling zou plaatsvinden als Peking de evenementen zou annuleren, waaronder een reeks concerten van het Praagse Kwartet en het Praagse Radio Symfonie Orkest, naast het Praag Philharmonia.

Zaoralek, die eerder als minister van Buitenlandse Zaken diende, vertelde Peking op 9 september dat bilaterale samenwerking alleen gebaseerd kan zijn op wederzijds respect. De minister zei dat hij geschokt was over hoe ver China wil gaan om zijn politieke standpunten af te dwingen, schreef de Tsjechische Radio.

Zaoralek zegt dat er veel is gedaan om de Tsjechisch-Chinese betrekkingen op verschillende gebieden, waaronder cultuur, op te bouwen. De maatregel van Peking om de culturele evenementen te annuleren beschadigde en ondermijnde die inspanningen, zei Zaoralek, er aan toevoegend dat hij slechts over samenwerking zou spreken wanneer China ophoudt met het veroorzaken van schade.

Tsjechische Senaat veroordeelt mensenrechtenschendingen in China

Een resolutie van de Tsjechische senaat van 20 maart was het resultaat van vier jaar hard werken door lokale beoefenaars van Falun Gong, die duizenden handtekeningen verzamelden voor een petitie waarin werd opgeroepen een einde te maken aan de genocide van het regime op hun Chinese medebeoefenaars.

De resolutie roept het Chinese regime op een einde te maken aan de vervolging van beoefenaars van Falun Gong, christenen, Tibetanen en Oeigoeren; om alle gewetensgevangenen vrij te laten; en de internationale mensenrechtenverdragen te eerbiedigen.

Openbare hoorzitting van de senaat van het parlement van de Tsjechische Republiek over de onderdrukking van Falun Gong in China, gehouden op 19 november 2018 in het paleis van Wallenstein. (Jiri Chlebnicek/The Epoch Times)

Tsjechisch agentschap heeft Huawei geïdentificeerd als een veiligheidsbedreiging.

Toen de Tsjechische cyber toezichthouder Huawei als een veiligheidsdreiging bestempelde, dreigde de Chinese technologiegigant met een rechtszaak en startte een internationale arbitrage voor het “beschadigen” van de reputatie van het bedrijf.

In een brief van 7 februari aan het onafhankelijke overheidsorgaan van het Tsjechisch Nationaal Bureau voor Cybernetica en Informatiebeveiliging (NUKIB) en aan de Tsjechische premier Andrej Babis, riep Huawei op tot de “annulering” of “wijziging” van de waarschuwing van het NUKIB van december 2018, waarin Huawei en zijn Chinese concurrent ZTE werden geïdentificeerd als “veiligheidsbedreigingen”.

Het NUKIB-kantoor “heeft het bedrijf in Tsjechië en in het buitenland ernstige schade toegebracht. Het bedrijf heeft schade geleden en het merk is beschadigd”, schreef Huawei in de brief, volgens de Tsjechische krant DenikN.

Huawei verzocht om een antwoord op de brief, dreigend dat als de waarschuwing niet “geannuleerd” of “gewijzigd” zou worden, het Chinese bedrijf een rechtszaak zal aanspannen, zei een woordvoerder van NUKIB.

Problemen met het Chinese bedrijf CEFC

Tsjechië, dat zijn politieke en economische samenwerking met China sinds 2014 aanzienlijk heeft uitgebreid, is getroffen door onzekerheid rond het Chinese concern CEFC China Energy. Terwijl CEFC had beloofd tientallen miljarden in het land te investeren, stortte het bedrijf in elkaar.

In juni 2018 slaagde de Tsjechische tak van CEFC er niet in een lening van 11,5 miljard kronen (473 miljoen euro) terug te betalen aan de Tsjechoslowaakse investeringsgroep J&T.

Aan de veelgeprezen Tsjechische investeringen van CEFC kwam snel een einde nadat de directeur, Ye Jianming, door de Chinese communistische autoriteiten werd weggehaald wegens economische misdrijven. Vervolgens werden de activa van het bedrijf geliquideerd om de leningen in China en in het buitenland terug te betalen.

CEFC Europe kocht eerst een aandeel van 9,9 procent in J&T voor ongeveer 5 miljard kronen (205 miljoen euro) en sloot vervolgens een lening af van 11,5 miljard kronen bij dezelfde investeringsgroep, zo meldde het Tsjechisch dagblad Echo24. Dientengevolge, haalde CEFC er ongeveer 7 miljard meer uit dan dat ze er in hadden gestopt.

De Tsjechische president Milos Zeman (2e van rechts) ontmoet de Chinese leider Xi Jinping (niet op de foto) in The Great Hall of the People in Peking, China, op 4 september 2015. (Lintao Zhang/Getty Images)

Ye was een vertrouwde adviseur van de Tsjechische president Milos Zeman, die herhaaldelijk had verklaard hoezeer de Tsjechische Republiek zou profiteren van Chinese investeringen. De uiteindelijke balans laat zien dat alle overnames door CEFC in Tsjechië zijn gefinancierd met een J&T-lening. Alle investeringen van CEFC werden dus in feite betaald door de Tsjechen en Slowaken.

De Chinese CITIC Group, die eigendom is van de Chinese staat, en een belang van 49 procent heeft in CEFC, begon in juni 2018 met J&T te onderhandelen over de terugbetaling van de schulden. CITIC beloofde om alle leningen van CEFC Europe aan J&T terug te betalen via Rainbow Wisdom, een dochteronderneming van CITIC.

In ruil daarvoor beloofde J&T de verpande activa van CEFC geleidelijk vrij te geven zodra de schuld was afgelost.

De industriële bedrijfstak van de Tsjechische Republiek verklaarde dat de beloofde investeringen van China nog niet zijn gerealiseerd. Ondertussen worden Tsjechische bedrijven nog steeds geconfronteerd met barrières bij het betreden van de Chinese markt, zo meldde Hospodarske Noviny op 7 oktober, de associatie citerend.

Door MILAN KAJINEK

 

 
SOORTGELIJKE ARTIKELEN